Ženski fudbal posljednjih godina raste rapidnom brzinom. Više novca, veća gledanost, veći stadioni, profesionalniji uslovi i sve veći interes navijača i sponzora.
Ali posljednji izvještaj FIFPRO-a (Međunarodni sindikat profesionalnih fudbalera), kojeg možete preuzeti ovdje, pokazuje da rast industrije ne znači automatski i sigurniju karijeru za fudbalerke.
Izvještaj opisuje ženski fudbal kao igru sa dva nivoa – na jednom su sve bogatiji klubovi i najbolje plaćene igračice, dok je mnogo veća grupa i dalje suočena sa nesigurnim ugovorima, neujednačenim primanjima i slabom socijalnom zaštitom.
U istraživanju je učestvovala 791 igračica iz 40 zemalja, dok je FIFPRO analizirao strukture ženskog fudbala u 30 zemalja i liga.
Crna Gora je među deset zemalja Istočne Evrope obuhvaćenih istraživanjem, ali izvještaj ne objavljuje zasebne podatke za Crnu Goru. Zbog toga regionalne brojke ne treba tumačiti kao podatke o crnogorskim fudbalerkama.
A upravo je Istočna Evropa jedan od najproblematičnijih djelova globalne slike.
755 eura mjesečno
Prosječna mjesečna zarada profesionalne fudbalerke u svijetu, u mjesecima u kojima je plaćena, iznosi 2.237 eura.
Na prvi pogled, podatak djeluje ohrabrujuće. U odnosu na 2017. godinu, globalni prosjek porastao je za čak 300 odsto.
Ali prosjek skriva ogromne razlike.
Dok je prosječna mjesečna zarada u Sjevernoj Americi 5.547 eura, a u Centralnoj i Zapadnoj Evropi 3.425, u Istočnoj Evropi iznosi svega 755 eura.
Još važnije, FIFPRO upozorava da je prosječna plata u Istočnoj Evropi niža od minimalne zarade u svim državama koje su korišćene za poređenje.
To ne znači da svaka fudbalerka u regionu zarađuje manje od minimalca, niti izvještaj daje takav podatak posebno za Crnu Goru. Ali pokazuje koliko je veliki jaz između najrazvijenijih tržišta ženskog fudbala i onih koja tek pokušavaju da uspostave profesionalne standarde.
Fudbalerka samo tokom sezone
Problem nije samo u iznosu plate.
Samo 66 odsto igračica koje primaju novac od kluba plaćeno je tokom svih 12 mjeseci godine.
U Istočnoj Evropi taj procenat pada na samo 28 odsto.
Drugim riječima, moguće je biti fudbalerka, imati treninge, utakmice i obaveze tokom cijele godine, a da plata ne postoji tokom cijele godine.
U takvom sistemu teško je planirati život, stanovanje, porodicu ili bilo kakvu finansijsku sigurnost.
Problem dodatno povećava činjenica da je 24 odsto igračica u posljednje dvije sezone imalo iskustvo sa kašnjenjem ili nepotpunom isplatom.
U Istočnoj Evropi samo 52 odsto ispitanih kaže da je tokom tog perioda bilo plaćeno potpuno i na vrijeme.
Ugovor nije uvijek isto što i sigurnost
Napredak postoji.
Danas 78 odsto igračica ima pisani ugovor sa klubom, u odnosu na 53 odsto u istraživanju iz 2017.
Prosječno trajanje aktuelnog ugovora je 1,6 godina, što je više nego prije devet godina.
Ali ni to još nije dovoljno za sigurnu profesiju.
U Istočnoj Evropi samo 28 odsto igračica ima standardni individualni ugovor o radu, dok je globalni prosjek 56 odsto.
Posebno je zanimljivo da čak 26 odsto igračica u svijetu ne zna koju vrstu ugovora ima.
Dakle, imati papir nije isto što i razumjeti svoja prava.
Šta ostaje poslije fudbala?
Jedan od najzabrinjavajućih podataka odnosi se na penziju.
Čak 42 odsto fudbalerki nema nikakvo penzijsko osiguranje, dok još 38 odsto ne zna da li ga ima.
Samo 13 odsto ispitanih kaže da im penziju obezbjeđuje klub.
U Istočnoj Evropi čak 65 odsto igračica nema penzijsko osiguranje.
To je posebno važno u sportu u kojem profesionalna karijera traje relativno kratko.
Veća plata danas ne znači mnogo ako igračica poslije završetka karijere nema nikakvu socijalnu zaštitu.
Novac jeste najveći problem, ali više nije jedini
Gotovo polovina ispitanih fudbalerki – 49 odsto – razmatra mogućnost da ranije napusti fudbal.
To jeste veliki napredak u odnosu na 2017, kada je taj procenat bio čak 90, ali i dalje znači da skoro svaka druga igračica razmišlja o ranijem odlasku.
Finansijski razlozi su ubjedljivo prvi – navodi ih 59 odsto igračica.
Na drugom mjestu je psihološki stres, sa 46 odsto.
Treći razlog je želja za boljim balansom između posla i privatnog života – 39 odsto.
Diskriminaciju ili loš tretman navodi 21 odsto.
Upravo je psihološki stres jedan od podataka koji najviše zabrinjava. U odnosu na 2017. godinu, kada ga je kao razlog za raniji odlazak navodilo 13 odsto igračica, danas je taj procenat više nego utrostručen.
Mentalno zdravlje postaje pitanje radnih uslova
Čak 57 odsto ispitanih igračica kaže da je nekada imalo problema sa mentalnim zdravljem.
FIFPRO posebno upozorava na pritisak društvenih mreža i online nasilje. Jedna od pet igračica bila je meta diskriminatornog, uvredljivog ili prijetećeg sadržaja.
Istovremeno, gotovo polovina fudbalerki smatra da njihov klub nema dovoljno osoblja koje bi zadovoljilo njihove potrebe.
To znači da profesionalizacija ne podrazumijeva samo bolji teren, opremu ili veće plate.
Podrazumijeva i doktore, fizioterapeute, kondicione trenere, nutricioniste, psihologe i ljude koji razumiju specifične potrebe sportistkinja.
Jedna dobra vijest
Ipak, izvještaj pokazuje i da regulacija može napraviti konkretnu razliku.
Maternitet i osnivanje porodice danas su znatno rjeđi razlog za raniji odlazak iz fudbala nego prije devet godina.
Broj igračica koje kao razlog za napuštanje karijere navode osnivanje porodice pao je sa 47 na 19 odsto.
FIFPRO taj napredak povezuje sa boljom zaštitom trudnica, porodilja i roditelja u profesionalnom fudbalu.
Drugim riječima, kada se uvedu jasna pravila i kada se ona primjenjuju, promjena se vidi i u životima igračica.
Profesionalizacija nije samo veći novac
Zato je možda najvažnija poruka izvještaja da profesionalizacija ženskog fudbala ne može da se mjeri samo rastom prihoda.
Profesionalni fudbal znači i ugovor koji igračica razumije, platu koja stiže redovno, prihod tokom cijele godine, zdravstvenu i mentalnu zaštitu, penziju, dovoljno odmora, bezbjedno radno okruženje i pravo da igračice učestvuju u odlukama koje se tiču njihovog posla.
A tu je još jedan veliki problem.
Od 30 liga koje je FIFPRO analizirao, samo osam ima kolektivni ugovor. U 17 ga nema.
Kolektivni ugovori, pokazuje izvještaj, mogu istovremeno da regulišu plate, sigurnost zaposlenja, maternitet, mentalno zdravlje, obrazovanje, penziju i zaštitu od diskriminacije.
Zato FIFPRO traži da zaštita igračica postane uslov za učešće u takmičenjima, a ne samo preporuka.
Ženski fudbal, dakle, nema problem sa rastom.
Problem je što taj rast još nije stigao do svih.
Ovo morate vidjeti
